Copyright © 2003-2010 Xa'wa

Eerste hulp bij Zeezoogdieren

Op de Nederlandse kust stranden regelmatig zeezoogdieren. Meestal zijn dat gewone en grijze zeehonden en bruinvissen. Een enkele keer strandt er een dolfijn, zoals een tuimelaar of witsnuitdolfijn.

Er zijn in Nederland verschillende opvangcentra voor gestrande zeezoogdieren. Zieke en gewonde zeehonden of zeehonden die te jong hun moeder zijn kwijt geraakt, worden opgevangen door Ecomare of Zeehondencrèche Lenie 't Hart. Gestrande bruinvissen en dolfijnen worden opgevangen door SOS Dolfijn. Op deze pagina kun je meer informatie vinden over wat je kunt doen als je een gestrand zeezoogdier vindt en over de opvangcentra van zeezoogdieren in Nederland.

- Wat moet je doen als je een zeehond op het strand vindt?

- Wat moet je doen als je een bruinvis of dolfijn op het strand vindt?

- SOS Dolfijn

- Bruinvisbaai

 Wat moet je doen als je een zeehond op het strand vindt?
  Als je op het strand een zeehond ziet, heeft dat dier niet noodzakelijk hulp nodig. Zeehonden zoeken regelmatig het strand op om daar te rusten. Bij een zeehond die er verder gezond uit ziet, hoef je dan ook geen actie te ondernemen en is het vooral belangrijk om op gepaste afstand van het dier te blijven en het dier met rust te laten.

Soms kan het echter zo zijn dat de zeehond er verwond, ziek of verzwakt uitziet. In zo'n geval kan je het volgende doen voor het dier:

1. Ga niet naar de zeehond toe. Het dier kan bijten of ziektekiemen overbrengen op de mens!
2. Zorg dat omstanders en honden op afstand blijven.
3. Is de zeehond in Noord-Holland of op Texel: bel voor hulp naar EcoMare ~ 0222 - 317 741.
4. Is de zeehond ergens anders aan de kust: bel voor hulp naar Zeehondencrèche Lenie 't Hart ~ 0595 - 526 526.

Ook via de politie kun je altijd een melding maken van een aangespoelde zeehond. Zo snel mogelijk komen er reddingswerkers om eerste hulp aan de zeehond te verlenen. Vervolgens zal het dier naar EcoMare of Zeehondencrèche Lenie 't Hart worden gebracht. Op deze pagina (op Vinpotigen.nl) kan je meer informatie vinden over deze twee opvangcentra voor zeehonden in Nederland.

 Naar Boven
 Wat moet je doen als je een bruinvis of dolfijn op het strand vindt?
  Per jaar stranden honderden bruinvissen op de Nederlandse kust. De meeste daarvan zijn dan al overleden. Een enkele keer strandt er een bruinvis of dolfijn die nog wel in leven is. Deze dieren stranden nooit voor niets, zij zijn verwond, ziek en/of verzwakt en hebben dus altijd hulp nodig! In zo'n geval kan je het volgende doen voor het dier:

1. Loop heel rustig naar de bruinvis/dolfijn
2. Zorg dat er niet te veel mensen bij het dier komen
3. Houd honden op afstand
4. Houd het blaasgat altijd boven water
5. Leg de bruinvis/dolfijn op een zachte, natte ondergrond (bijvoorbeeld doeken of kleding). Hierbij is het handig om een kuiltje te graven voor de borstvinnen.

  Klik op de foto voor de vergroting
  fig. 1 Natte doek
   
6. Koel het dier steeds met water, let hierbij op dat het blaasgat wordt vrijgehouden
7. Leg natte doeken of kleding op het dier, let hierbij op dat het blaasgat wordt vrijgehouden (fig. 1)
8. Als de zon schijnt, maak dan schaduw
9. Bel voor hulp naar SOS Dolfijn ~ 0341 - 467 438
10. Houd de bruinvis/dolfijn nat totdat het team van SOS Dolfijn er is.

Via de politie is het ook mogelijk om, om hulp te vragen. Zij zullen dan de medewerkers van SOS Dolfijn op de hoogte stellen.

Klik op de foto voor de vergroting  
fig. 2 Ambulance  
Let bij de eerste hulp op, dat het een wild dier is en soms onverwachte (krachtige) bewegingen kan maken (vooral met de staart) of kan bijten. Als het dier op een zachte, natte ondergrond gelegd wordt, moet het dier zo min mogelijk worden versleept en moet er niet aan de vinnen worden getrokken. Probeer dit altijd met een aantal mensen te doen. De dieren zullen zeer gestrest zijn als zij op het strand terecht zijn gekomen. Om verdere stress te voorkomen is het belangrijk om niet te veel lawaai en onverwachte wilde bewegingen in de buurt van het dier te maken. De medewerkers van SOS Dolfijn zullen het dier meenemen in een speciale bruinvissen- en dolfijnenambulance (fig. 2).
 Naar Boven
 SOS Dolfijn
  Als er op het strand van Nederland, België, Duitsland of zelfs Frankrijk een nog levende dolfijnachtige (dolfijnen en bruinvissen) gevonden wordt, dan wordt het dier naar SOS Dolfijn gebracht. Dit is een speciale stichting voor de opvang van dolfijnen en bruinvissen. Het opvangcentrum van deze stichting ligt in het Dolfinarium te Harderwijk. Al sinds 1967 worden er dolfijnachtigen (voornamelijk bruinvissen) opgevangen door het Dolfinarium. Tegenwoordig worden er jaarlijks ongeveer tien dolfijnachtigen naar SOS Dolfijn gebracht.

  Klik op de foto voor de vergroting   Klik op de foto voor de vergroting  
  fig. 3 'Zwembandje'   fig. 4 Ronddragen  

Bij SOS Dolfijn wordt er gekeken wat er mis is met de dieren, en worden ze verzorgd. Vooral in de eerste periode nadat een dier gestrand is, zijn er veel vrijwilligers nodig die helpen bij de verzorging van de dieren. De dieren worden meestal een aantal dagen ondersteund bij het zwemmen. Dit kan door bijvoorbeeld een soort 'zwembandje' waar ze in kunnen hangen (fig. 3) of ze worden rondgedragen door één van de medewerkers of vrijwilligers (fig. 4). Sommige dieren (vooral jonge dieren) kunnen geen vaste vis eten en zij krijgen in het begin vispap toegediend (fig. 5).

  Klik op de foto voor de vergroting   Klik op de foto voor de vergroting  
  fig. 5 Vispap   fig. 6 Opmeten  

Er worden vele gegevens van de dieren bijgehouden; zo wordt er bloed afgenomen, worden ze gewogen en alles wordt opgemeten (fig. 6). De gezondheid van de dieren wordt goed in de gaten gehouden. Als het dier weer helemaal beter is en voor zichzelf kan zorgen wordt het weer uitgezet, in de Noordzee.

 Naar Boven
 Bruinvisbaai
 
Klik op de foto voor de vergroting  
fig. 7 Bruinvisbaai  
  Klik op de foto voor de vergroting
  fig. 8 Springende bruinvis
Soms kunnen de bruinvissen niet meer worden uitgezet, omdat ze niet goed in staat zijn om voor zichzelf te zorgen. Het kan zijn dat ze te jong hun moeder zijn kwijt geraakt en daardoor nooit geleerd hebben om vis te vangen. Maar ook als bruinvissen problemen hebben met hun gezondheid, zoals bijvoorbeeld hartklachten hebben of niet goed kunnen zien, kunnen ze niet meer in de Noordzee worden uitgezet. Voor deze bruinvissen is er sinds 2005 een verblijf in Dolfinarium Harderwijk, namelijk de Bruinvisbaai (fig. 7).

Wereldwijd leven er minder dan 20 gewone bruinvissen in publieke toegankelijke instellingen. In de Bruinvisbaai worden er dagelijks presentaties gegeven met de bruinvissen. Zo leren de bezoekers van het Dolfinarium meer over het leven van bruinvissen.

 Naar Boven